Muziekfrustratie

Heb je dat ook wel eens? (Sorry voor deze opening.) Dat je een liedje hoort waarvan je op op een bepaalde wijze compleet walgt. Dat je niet kunt luisteren omdat je wilt schreeuwen om de kriebels in je buik die het nummer doet opkomen, wilt overstemmen. De irritantheid van het nummer laat zich vergelijken met het gevoel van plaatsvervangende schaamte.

Heb je dat wel eens?
Je raadt het al: ik wel.

In dit geval denk ik in het bijzonder aan een liedje van Alex Roeka genaamd ‘Lege ochtendkroeg’. Het stuk wat je nu leest vormt een therapeutische poging om het afgrijzen bij dit nummer onder woorden te brengen en er zo afstand van te kunnen nemen. Begrijp me in eerste instantie goed: De muziek van het liedje is zeker niet verkeerd en de rede dat ik het nummer al vaak geluisterd heb, is dat de sfeer in het nummer onmiskenbaar het predikaat ‘mooi’ verdient.

Stel je het volgende maar eens voor:
in een lege ochtendkroeg, denkt Roeka na over het leven dat hij tot nu toe heeft geleefd. Zijn stem klinkt berustend en melancholisch en hij komt tot de conclusie dat ondanks veel fouten en moeilijkheden hij geen tweede levenskans hoeft, omdat het toch weer hetzelfde zal gaan als toen. Het geheel is bijzonder sfeervol, wat wordt versterkt door de mooie harmonica en goed gevonden teksten als ‘door het vuil op de ramen valt het zonlicht het mooist’, ‘de kale spoelt glazen en praat op dit uur liever niet’ en ‘Ramses (Shaffy, red) zingt wat ik had moeten doen’. Jazeker, de kroeg op het vroege ochtenduur leeft, de melancholische, romantische sfeer is bijna voelbaar overgebracht en de harmonica is tof.
Oftwel een heus mooi liedje.

Maar dan komt het... Jawel:

Roeka overschat zichzelf (zo stel ik me dat dan voor) en komt - tussen de gelukte zinnen door - in een drang om nog verder, nog poëtischer zijn aller, Aller, ALLER diepste gevoelens te verwoorden. En dat moet je niet doen! Niet als je niet zeker weet dat het gaat lukken, maar Roeka doet het wel. Verstrikt in zijn onkunde om zijn ding goed te verwoorden, komen er via zijn mond dan ook een aantal half filosofische, gekunstelde, protserige, kansloos en daardoor tragische (waar blijven de juiste woorden voor walging en braakgevoelens), netniet-zinnen uit de speakers gepoept.
Moet ik lachen? Huilen? Ik weet het niet, maar wat ik wel weet is dat het 'dit-liedje-is-zo-poëtisch-en-ik neem-mezelf-daarin-ontzettend-serieus' er zo dik bovenop ligt, dat de mislukte poging met de kracht van een heipaal de rest van de teksten - en erger, de mooie muziek - kapot maakt. Maar behalve kansloos is de tekst ook en vooral tragisch: hij probeert, hij probeert, maar kan het niet. Zie hier:

En ik denk aan de jaren
die weg zijn gevaren
door de nevel, het donker, de schijn, (hier kriebelt het al)
maar wat rond lopen stoeien
langs de kant lopen knoeien, (en jawel, daar komt ie dan:)
een verwaaiende vlaag van er zijn.

Jaja ; EEN VERWAAIENDE VLAAG VAN ER ZIJN.
HAHAHAHAHA...
Misschien heeft hij Heidegger gelezen (Dasein) en probeert hij dat onder woorden te brengen (in dat geval neem ik mijn woorden terug: ik heb Heidegger niet gelezen). Maar heideggerkenners zitten bij mijn weten niet op een vroege morgen in de kroeg Ramses Shaffy te bewonderen. Wat dan de rede voor dit rare, ondefinieerbare zielenspinsel ook moge zijn, het doet zo gekunsteld aan dat er ridderlijk moed voor nodig is om je gezicht strak en je buik vol te houden. En dan nog deze:

Hij (Ramses Shaffy, red) klinkt nog hetzelfde,
Met dezelfde gulzige zwier.

Mijn tenen hebben een legendarische 180 gradenkromming inmiddels bereikt. Leg mij maar eens uit hoe je zingt met ‘dezelfde gulzige zwier’. Er zijn nog meer van dit soort zinnen in het liedje, die door het contrast met de kleine maar oprechte emoties en gebeurtenissen in de wel gelukte zinnen, compleet niet op hun plek zijn. Overpretentieus. En als je dan nóg niet hebt doorgeshuffeld, dan gebeurt dat wel bij het herhaaldelijk geproclameerde en vreemd aandoende ‘Hee jee jee jee jee jeeeee’ .

Maar... Ik zou mezelf niet zijn als ik niet aan mezelf twijfelde. Misschien is dit nummer wel gewoon te diep voor mij. Misschien (waarschijnlijk) ben ik te hard en zijn mijn gevoelens jegens dit nummer wat overdreven. Waarschijnlijk is het ook niet minder dan zijn ziel die Roeka neerlegt in het nummer. Zo klinkt het in ieder geval wel. Maar juist daarom wordt het nummer zo pijnlijk en moet je je hoofd in plaatsvervangende schaamte wel afwenden. Het lukt hem niet, hij gaat over zijn poetische randje en dan is het helaas te laat.

Zangers, zangeressen, als het niet lukt, als je twijfelt: doe het niet! Blijf bij je leest. Zing een kroegnummer om te lallen als je leven bestaat uit lallen. Zing een liedje over Heidegger als je 'm gelezen en begrepen hebt, en vooral, zing in proza als je poëzie niet begrijpt. Doe het desnoods zoals Hazes die

'Heel alleen kerstfeest zit te vieren,
De straf die hij verdiend heeft zit hij uit
Hij stal voor zijn gezin,
maar dat had toch geen zin,
want zij viert nu kerstfeest met een ander’.

Inderdaad, rijmelarij van het niveau lik me vestje. Soms rijmt het niet eens! Maar het verschil is dit: Hazes had geen pretenties hoger dan rijmelarij van het niveau lik me vestje. Het kan dus ook niet fout gaan. Je houdt ervan of je houdt er niet van maar kritiek zoals 'hij snapt niets van poëzie', of 'hij gebruikt cliché's': nogal wiedes, dat snapt iedereen, maar hij bedoelt ook niet iets hogers.

Zoiets, dat scheelt mij een hoop aanvechtingen tegen mijn principes van begrip, liefde, geduld en het niet hebben van misplaatste arrogante gevoelens jegens songwriters. Wie ben ik wel dat ik zo maar mijn mening over iemands diepste gevoelens mag spuien?