Inglourious Basterds

Tarentino vervult mijn hart altijd met een flinke worsteling. Hij is zonder twijfel één van de beste regisseurs van dit moment. Maar dan, wat wil hij nou helemaal met zijn films...?
Inglourious Basterds is daar weer een perfect voorbeeld van.


Zo is het camerawerk wederom verrassend en innovatief. De muziek, die in geen enkele film van hem nog teleurgesteld heeft, is ook nu weer weergaloos: David Bowie, Ennio Morricone, alle muziek is briljant 'gecast'. De dialogen zijn messcherp en op de goede momenten bijzonder geestig. Dan nog de acteurs die hun typetjes - die bij vlagen lijken weggelopen uit een Coen brothers film - tot in de puntjes beheersen. Vooral de monumentaal gespeelde SS kolonel Hans Landa moet hier even genoemd worden. Zijn onderkoelde en uiterst intelligente slechtheid is op zichzelf al genoeg feest om Inglourious Basterds te gaan bekijken.

Kortom, camera, acteerwerk, dialogen, muziek... Alles bij elkaar niets minder dan een meesterwerk.

En dan het verhaal.
Tsja.

Een baldadig, nihilistische hervertelling van gebeurtenissen uit WO II, waarin de werkelijke loop van de geschiedenis met voeten wordt getreden. Of moeten we de verwijzing naar de werkelijkheid maar helemaal laten liggen en het een gewelddadig sprookje noemen waarin toevallig Hitler, Goebbels, hakenkruizen en een Jodenvervolging figureren?
Een sprookje? Een nihilistische hervertelling? Wat moeten we hiermee?

Een recensie die ik las gooide het erop dat Tarentino ons hier een postmoderne kritiek op het vermeende waarheidsgehalte van veel 'echte' oorlogsfilms voorschotelt. Biedt niet elke oorlogsfilm een gefilterde werkelijkheid? En wat is er dan op tegen om dit relativerende gegeven all the way door te voeren en geen spaander van het 'echte' WO II-verhaal over te laten?

Of is Tarentino misschien een regisseur die bewust spottend met de ideeën van hoge en lage cultuur het thema 'wraak' verkent, zoals de recensent van CV-Koers ons wil laten geloven?

Of zit er misschien nog andere onvermoede inhoud in deze film verborgen? Citaat uit de CV-koers recensie: "Door zijn bewust onrealistische alternatieve geschiedschrijving en karikaturen van het domme, lompe Amerika (zie de spelfouten in de geuzennaam in de titel) tegenover het intellectuele, maar eer- en gewetenloze Europa, zet hij aan het denken over historische verhoudingen."

Pffffffff.

Hoe interessant deze ideeën ook zijn, eigenlijk moet ik hier hard om lachen. In gedachte houdend menig interview dat Tarentino heeft gegeven, waaronder een half uur durende lofrede op 'car-chases' in verschillende B-films die hij heeft gezien (n.a.v. 'Death Proof'), lijkt me dit uiterst onwaarschijnlijk. Ook zijn andere films getuigen niet van enige interesse in het maken van een intellectueel punt. Hij is een intelligent regisseur, schrijft intelligente plots en zoals gezegd, stilistisch is hij een onovertroffen meester. Maar dit is wat anders dan een intellectueel regisseur. (Overigens wil ik niemand ervan weerhouden om zelf allerlei intellectuele zaken uit zijn films te destilleren, als hij of zij dit fijn vindt. Deze zaken toeschrijven aan Tarentino is echter heel wat anders.)

Het plot en de rollen in de film doen ook geen inhoud vermoeden. Een bende scalperende killer-Jews waaronder de vermaarde 'bear-Jew' die met een honkbalknuppel de Nazi's hun hersenen uit het hoofd mept. Vervolgens een Jiskefetiaans aandoende Joseph Goebbels met een seniel lachje, Brad Pitt kerft met een mes hakenkruizen in de hoofden van overlevende Nazi's en een aanslag op Hitler lukt (oeps, nu heb ik 'het verhaal' verklapt).
Waarom dit alles? Mijn vermoeden is, gewoon omdat het een moddervette actionflick oplevert. "De cinema wint het van de Nazi's. Daarvan krijg ik een kick." Zei Tarentino in een interview. En hij speelt zelf de Nazi in de film die als eerste gescalpeerd wordt. Hoe vet!

Een interessante vraag over zijn werk lijkt me daarom niet óf hij met zijn films een bedoeling heeft maar of het gebrek eraan iets ergs is. Het NRC vindt van wel, de volkskrant/de VPRO vindt van niet, getuige deze twee zeer uiteenlopende recensies.
Mij lijkt het op z'n minst een gerechtvaardigde vraag of je zoiets als de Jodenvervolging op een spottende, nihilistische manier mag gebruiken voor een film als deze. En ook of het enigszins exorbitante en gratuite aandoende geweld... jawel... nu zo nodig moet.

Maar goed, misschien ben ik dan een moraliserende kniesoor en moet ik het gewoon doen met een stilistisch meesterwerk. Daar zit ook wel weer wat in.