Regels en borrelpraat

De overheid bedenkt regels. Maar de vraag die veel mensen graag stellen is 'waarom zo veel?'. Gezien het succes dat je in de kroeg en op feestjes kunt boeken met het afzeiken van de overheid in deze, is dit onderwerp eigenlijk altijd en overal wel aanwezig. Maar nu echt: Hoe komt toch die enorme hoeveelheid regels in Nederland?

In mijn dagelijks leven als inhuurambtenaar, geconfronteerd met regels van allerlei aard, heb ik vaak over deze vraag nagedacht. Ik heb een aantal, deels elkaar overkoepelende antwoorden bedacht.

1. De rechtstaat: rechtsgelijkheid, rechtszekerheid;
Een belangrijke verklaring is simpelweg het gelukkige feit dat we een rechtstaat hebben. In Nederland willen we ons niet laten regeren door de willekeur van een dictator, maar door de rechtsgelijkheid en rechtszekerheid van regels. Die regels moeten worden opgeschreven zodat we ze kunnen kennen, zodat ze morgen (of voor pietje ten opzichte van jantje) niet ineens anders luiden. Regels zorgen dus in eerste instantie voor rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. En alternatieven voor een rechtstaat die navolging verdienen... die zijn er weinig of niet.

2. De mazen als heilige graal;
Als meneer x een regel heeft gelezen dat hij niet zomaar een stal met 100 koeien direct aan iemands tuin mag bouwen... dan neemt hij varkens. Als er dan vervolgens een regel is gekomen om ook 100 varkens van de nabijheid van buren te weren, dan neemt hij er 99 en stelt daarna ter discussie wat 'nabijheid' is. Als je belasting moet betalen over je inkomen, dan stel je ter discussie wat je inkomen is.

In Nederland hebben we, zoals hiervoor genoemd, de uiterst waardevolle regel dat je niet bestraft kunt worden als je geen regel hebt overtreden (rechtstaat). We hebben, ten tweede, echter ook de mazen in de wet, die in Nederland functioneren als heilige graal: voor veel mensen in Nederland is de zoektocht naar de maas een ware queeste. De combinatie van die twee - rechtstaat en mazen als heilige graal - zorgt ervoor dat steeds nieuwe regels moeten worden bedacht om de mazen te dichten. We stuwen elkaar, overheid en burger, op deze manier op naar steeds meer regels.

3. Eerlijkheid en nuance
Een regel is niets anders dan een rechte lijn proberen te trekken, in een wereld die alleen maar continuen kent (Stone, policy paradox, 2002). Met regels, bereik je hierom per definitie nooit een volledige afspiegeling van de nuances die een samenleving kent. En daarom bereik je nooit volledige eerlijkheid. Zo is de regel "iedereen die werkloos is, krijgt een uitkering" duidelijk en simpel. En het is maar één regel, weinig bureaucratie, weinig problemen. Maar de regels:

1. iedereen die werkeloos is krijgt een uitkering, mits;
a. diegene niet zelf schuldig is aan ontslag;
b. diegene minstens een aantal sollicitaties per week opstuurt;
c. diegene werk onder zijn niveau accepteert;
d. diegene minstens een aantal werkjaren erop heeft zitten;
e. etc...

zijn tesamen genuanceerder en doen dus meer recht aan de werkelijkheid zoals wij die beleven. Nuance en eerlijkheid bereik je dus vaak door meer regels. (Een werkelijkheid die vervolgens altijd weer genuanceerder blijkt dan regels kunnen vatten.) Het is alsof je probeert een cirkel te bereiken door een veelhoek, steeds in aantal hoeken uit te breiden: je bereikt nooit de cirkel. Sterker nog, er ontstaan steeds meer hoeken waarop iemand kan aanduiden dat toch echt niet wordt voldaan aan de cirkel! Ga maar na: wanneer is iemand 'schuldig' aan zijn ontslag? Hoeveel sollicitaties zijn genoeg? En wat als iemand expres waardeloze sollicitaties stuurt? Hoe meet je het niveau van de werkloze? Er ontstaan steeds meer problemen en meer discussies, meer bureaucratie, hoewel we meer eerlijkheid en nuance in het systeem hebben gebracht.

Borrelpraat
De borrelprater zit ondertussen gebakken! Er kan op feestjes legitiem gezeken worden op twee zaken tegelijkertijd en die twee zaken zijn vaak tegenstrijdig aan elkaar: er zijn te veel regels en er zijn nog zoveel oneerlijkheden, mazen en strijdigheden waar de overheid toch echt wat aan moet doen. Ondernemers moeten idiote formulieren invullen, en 1.000 vergunningen regelen, en aan nog meer regels voldoen. Daarop kun je zeiken. En als er een balkonnetje instort, dan zijn er niet genoeg toezichtregels en kun je daarop zeiken. Er kan lekker gezeken worden op hoeveel regels er zijn voor de fiscus om je verdiende geld weer afhandig te maken, maar er kan ook gezeken worden op het ontbreken van die regels bij bankiers.

Verdere gedachten
Laat voorop staan dat er - natuurlijk - onzinnige regels zijn en dat soms regels beter en korter kunnen. Maar de praktijk wijst ook vaak uit dat weinig regels en veel eerlijkheid strijdig met elkaar zijn. Vervolgens is er een probleem want we accepteren in deze tijdsgeest geen ongenuanceerdheid die niet precies rechtdoet aan jouw specifieke situatie. Maar we accepteren in deze tijdsgeest ook geen regels. De overheid kán het in deze dus niet goed doen.

Als je tot slot als verstandig politicus doorziet dat in concrete gevallen vaak een keuze moet worden gemaakt, dan moet je de zeepkist op met ofwel 'meer oneerlijkheid' dan wel met 'meer regels'. Wedden dat je niet wordt gekozen!

Hufter

Tot voor kort kende ik geen een Duitse dichter. Eigenlijk helemaal geen dichters, maar dus ook geen Duitse. Ik heb ook zelden gedichten gelezen. Laat staan gedichten die me zijn bijgebleven.

In de Trouw van 6 juni trof ik echter een bespreking aan van Gottfried Benn's (1886 - 1956) werk. De Trouw-recensent is geirriteerd over het feit dat poëzie er heden ten dage niet in slaagt om datgene te produceren wat niet vrijblijvend is. Er hangt volgens hem een zweem van gezapigheid en lieflijkheid rond dichten. En waar men in ieder geval niet aan denkt bij poëzie, is iets wat je irriteert, aantast, aanvreet en waar je wakker van ligt. 'Poezie die maakt dat je van woede de bundel door de kamer smijt'. De recensent baalt hiervan en kijkt in weemoed terug op zijn kennismaking met de gedichten van Gottfried Benn. Het is volgens hem tijd dat gedichten weer aantasten, je ergens toe dwingen, irriteren, of in andere zin je aanzetten tot allerlei hemelbestormingen. Kortom, dichten met een hamer in plaats van een ganzenveer. Gottfried Benn is ook zo'n dichter en hij gebruikt de hamer van Nietzsche:

Schöne Jugend

Der Mund eines Mädchens, das lange im Schilf gelegen hatte,
sah so angeknabbert aus.
Als man die Brust aufbrachwar die Speiseröhre so löcherig.
Schließlich, in einer Laube unter dem Zwerchfell
fand man ein Nest von jungen Ratten.
Ein kleines Schwesterchen lag tot.
Die anderen lebten von Leber und Niere,
tranken das kalte Blut und hatten
hier eine schöne Jugend verlebt.
Und schön und schnell kam auch ihr Tod:
Man warf sie allesamt ins Wasser.
Ach, wie die kleinen Schnauzen quietschen!

Mooie jeugd

De mond van een meisje dat lang in het riet gelegen had,
zag er zo afgeknabbeld uit.
Toen men haar borstkas openbrak, zat haar slokdarm zo vol gaten.
Tenslotte vond men in een loge onder het middenrif
een nest met jonge ratten.
Een tenger zusje had de dood gevonden.
De rest leefde van lever en nieren,
dronk het koude bloed en had
hier een mooie jeugd achter de rug.
En mooi en snel kwam ook hun dood:
men wierp ze allemaal het water in.
Hoe de kleine snuiten piepten!

Gottfried Benn
Gottfried Benn was de zoon van een Lutherse predikant, studeerde theologie maar had daar geen zin meer in en bekeerde zich tot geneeskunde en het Nietzschisme*. Zijn kennis van anotomie en snijzalen haalde hij daarnaast uit zijn tijd als legerarts in Parijs en de dichtbundel 'Morgue und andere Gedichte' (1912), waar dit gedicht ook uit komt, staat vol van deze kennis over een Parijs mortuarium. Ik ben, zoals uitgelegd, geen expert en ken eigenlijk alleen dit gedicht van zijn hand, maar wikipedia eventjes geraadpleegd, lijkt dit gedicht toch wel een ultieme representatie van zijn denken en leven te zijn.

Hufter
Maar werkelijk... Hoe bestaat het? Waar haal je het lef vandaan om dit snijtafel-tafareel te beschrijven vanuit het perspectief van de ratten en het vervolgens 'Schone Jugend' te noemen? Om te kotsen. En dat in klinische chirugentaal: een meisje, dood in het riet, zijnde de vergane behuizing voor een nest jonge ratten. Die arme ratten...

!!!! @#$%^& )(*&

En wat maakt dat Gottfried Benn? Een weergaloos dichter met macht over taal om die te kunnen laten inslaan als een bom? Of een hufter die ze destijds weg hadden moeten stoppen?
Allebei?

Nihilisme
Waarom dit gedicht? Vraag ik me natuurlijk af. Waarom het ranzige perspectief van de ratten in deze klinische taal? Waarom doe je dit? De levensloop van Benn en de filosofie van Nietzsche voor ogen houdende** kan ik me het antwoord van de dichter misschien al voorstellen:

'Waarom niet?'...
Welke waarde, welke autoriteit, welke kenbare waarheid of grondslag is er die mij dit zou verbieden?

Ik
Geef mij dan maar een boek, ouder dan een paar duizend jaar, met meer vragen en twijfels dan antwoorden, maar in ieder geval een richting.

*Het nihilisme mag je, zo zegt men, niet gelijkschakelen met Nietzsches opvattingen. Vandaar 'Nietzschisme'.
** Voor zover ik niet te pretentieus ben door te stellen dat ik de hoofdlijnen hiervan een beetje snap via wat secundaire literatuur (zonder echt iets van hen gelezen te hebben).

Geert Mak en hoe het kon

4 mei is weer geweest.
Twee minuten, dan weer verder eten, praten, lachen. Op tv grossiert het van toespraken van hoogwaardigheidsbekleders. Daarin worden schetsen geuit van een utopische wereldvrede en een afkeer van wat er is gebeurd. Benadrukt wordt dat de wereld, na de vreselijke gebeurtenissen in Auschwitz, nooit meer hetzelfde kan en zal zijn. Benadrukt wordt ook het ongeloof en de dwingende, bizarre vraag 'hoe heeft het kunnen gebeuren?' Het is niet in woorden te vatten. Dat ongelofelijke aantal Joden dat is omgekomen: 6 miljoen. Een 6 met 6 nullen.
Eén ding weten we dan zeker: dit nooit meer!

De vraag
Maar nu die vraag: hoe heeft het kunnen gebeuren? En eigenlijk daarachter misschien wel de diepere vraag: waar zou iemand het lef vandaan halen om hier antwoord op te geven? De onverklaarbaarheid van het fenomeen, het laten staan van vraag en de verwondering erover lijken de hoogste achting en het hoogste historische besef uit te drukken. Verder gaan dan dat, het hele fenomeen proberen te verklaren op een manier die te volgen is, kan daar eigenlijk slechts afbreuk aandoen. Een verklaring doet immers per definitie het wonder en daarmee een stukje achting te niet. Hitler, Nazi-Duitsland en de holocaust staan dan ook in negatieve zin op eenzame hoogte. En eigenlijk moet dat ook zo blijven*.

Of niet?

Verklaring
Een simpele verklaring die in vele hoofden in Europa rondspookt gaat uit van het antisemitisme als voedingsbodem van haat. De Duitse nazitop was in staat om dit idee via propaganda op de bevolking over te brengen, waardoor allemaal nazi-moordmachines werden gecreeerd. Hoe raar en ongefundeerd het idee - Joden zijn minderwaardige mensen - eigenlijk ook is: toen dachten Duitsers dit wel. En die vreemde schreeuwende man met dat snorretje kon dit idee zo ontzettend 'begeistert' overbrengen, dat uiteindelijk 6 miljoen Joden dit met de dood moesten bekopen.

Rond Auschwitz, Hitler en de holocaust blijft op deze manier een aura van onverklaarbaarheid en verwondering hangen. Hoe bestaat het, zo'n raar antisemitisch wereldbeeld??? En erger, door de nadruk op het antisemitisme en het wonder van 'hoe kan het?' wordt Auschwitz in Europa waarschijnlijk vooral beleefd als een eenmalige vreemde wending van de geschiedenis. Want zeg nou zelf, wij zien onszelf niet morgen in een nieuw Auschwitz belanden. (En al helemaal niet anderen doen belanden.)

In europa
Geert Mak stelt in 'In Europa', en ik heb het idee dat hij dat erg overtuigend doet, dat deze voorstelling van zaken, geen echt bevredigende verklaring is.

In zijn woorden: "De theorie (dat de holocaust wordt verklaard door een eenmalig historisch antisemitisme van de Duits legertop en haar beinvloeding van de Duitse bevolking, GDW) impliceert dat zoiets nooit meer kan gebeuren als men de dwaasheid van het anti-semitisme loslaat. Anders gezegd: de holocaust was een gruwelijk maar eenmalig exces van een voorbije generatie. Ons zal zoiets nooit weer overkomen." (Mak, 2004, p. 554)

In de eerste plaats is de verklaring die zich richt op het uitzonderlijke antisemitisme natuurlijk erg onbevredigend omdat de geschiedenis laat zien dat het uitroeien van een al dan niet voorgeselecteerde bevolkingsgroep allesbehalve een geschiedkundige uitzondering is. Josef Stalin, Pol Pot, Radovan Karadzic, Mao Zedong, Kim Il-Sung, de WIC en VOC: de regimes onder deze mensen joegen misschien wel evenveel, zo niet meer, mensen de dood in als Hitler. Als Auschwitz werkelijk een moeilijk te plaatsen, antisemitische uitzondering in de geschiedenis is, dan lijkt dit op gespannen voet te staan met wat we nu nog dagelijks beleven.

In de tweede plaats doet deze verklaring, de tweede wereldoorlog zelf tekort. Het antisemitisme was er al veel langer dan de nazi-top en het was verspreid over heel Europa (in Polen werd Hitler rijendik toegejuichd bij zijn 'inval'). Belangrijker is echter dat systematisch wordt onderbelicht dat het geweld tegen de Joden en andere groepen vaak helemaal niet antisemitisch gemotiveerd was.

Partijdiscipline, meedoen omdat iedereen het doet, overspoelende aanhoudende propaganda met 'bewijzen' voor de slechtheid van de Joden, gewone burenruzies, volgzaamheid en onverschilligheid, de gruwelijkheden wel weten maar niet laten doordringen**, geldelijk gewin, geldelijk gewin omdat je kinderen anders sterven, niet zelf nadenken maar op staatspublicaties te vertrouwen, en misschien wel de belangrijkste: een goedwerkende bureaucratie van honderdduizenden mensen die 'gewoon' hun werk deden. Treinen reden, persoonsbewijzen werden gedrukt en - zoals het de taak van deze ambtenaar is - zo onvervalsbaar mogelijk gemaakt, razzia's verliepen soepel, administratie werd bijgehouden...

De gruwel van de holocaust moet slechts deels verklaard worden door ideologisch antisemitisme van degenen die meededen:

De holocaust was een verschijnsel van een heel andere orde dan de zoveelste antisemitische gruweldaad uit de Europese geschiedenis. Het was, naast al het andere, een bureaucratisch exces waaraan honderdduizenden Europeanen rustig deelnamen, enkel omdat ze de orde en de regelmaat van hun bureau, dienst, legeronderdeel of bedrijfsafdeling hoger stelden dan hun individuele geweten. (p. 555)

Kwaad
De verwondering over Auschwitz, de verwondering over hoe dat toen toch kon gebeuren en hoe het notabene in Europa bij ons buurland kon gebeuren, getuigt ervan dat maar al te vaak wordt miskend dat het onderscheid tussen goed en kwaad niet loopt tussen bepaalde volken, of tijden, maar door iedereen persoonlijk: kwaad en ook onrusbarend veel kwaad is menselijk en iedereen is er in zijn eigen mate, onder een beetje of onder veel druk, vatbaar voor. Bovendien is het kwaad vaak subtiel en moeilijk. Als je dat niet ziet, blijft er verwondering en zal er ook moeite zijn met Mak's conclusie dat: (...) zo'n massale vervolging, met de huidige technieken, bureaucratieen, repressie- en manipulatiesystemen, morgen op een andere plaats en jegens een andere groep opnieuw kan plaatsvinden. (p.556)

*Toen de film 'Der Untergang' uitkwam was dit behoorlijk controversieel. Waarom? Hitler werd te menselijk (te verklaarbaar) neergezet. Hij huilt, hij aait een hond, spreekt waarderende woorden naar kinderen. Kortom, de status van Hitler als walgelijk monster werd geweld aangedaan!

**Via sommige verzetskrantjes kon de Duitse bevolking wel lezen en weten wat er gaande was. De meeste Duitsers wisten dan ook wel van de Jodenvervolging. Maar wat zeggen die getallen, die kreten op papier? honderdduizenden? Hele Joodse bevolking afgeslacht? Geloof jij het? En als je het al gelooft, wat doe je er dan vervolgens aan? Het is vast overdreven, of ver weg van hier.
Wij 'weten' per slot van rekening ook dat de chocolade-, diamanten-, koffie-, en meer industrieën vele levens eisen. Maar wat 'doen' we nu? (Het is ver weg van ons bed, vast overdreven.)

Schmenjamin Schmutton

Ik kan het me ook wel voorstellen: Je wordt tot twee keer toe - voor 'Fight Club' en voor ' Seven' - geinviteerd door de Academy om mogelijkerwijs een mineur beeldje in ontvangst te mogen nemen. Je trekt twee keer je beste smoking aan en pocht wat over je winstkansen om ook een mooie vrouw aan je zijde mee te kunnen nemen. Vervolgens grijp je naast de mineure oscars en zie je eerst 'Braveheart' en later ook ' The English Patient', 'Titanic' en 'Shakespeare in Love' met de hoogste eer strijken.

Geroken aan de Academy... geinfecteerd door de wens om daar toch ook bij te horen... onder de induk van galajurken en decolletés...

Tsja, dan ga je een keer overstag.

'The Curious Case of Benjamin Button' is werkelijk een film die schrééuwt naar de oscars. En dat soort films, ontsprongen aan de schreeuw, zijn niet vaak goede films: veelal te karakteriseren door een hang naar 'meer'. In het geval van Schmenjamin meer overdreven dramatiek per dialoog. Meer stomvervelende perfectie bij de hoofdpersonen. Meer zwaar aangezette, gemaakte, overweldigende momenten. En dat allemaal opgehangen één verhaallijntje: iemand wordt jonger, niet ouder. Dit is in potentie natuurlijk een interessant idee, maar wordt zonder poging om het een beetje fatsoenlijk uit te denken, misbruikt voor het eigenlijke thema: De Grootsche Liefde en Dramatiek in de relatie tussen Benjamin & Daisy. Maar ja, om een ordinaire, dramatische liefdesverhouding te vertellen heb je geen omgekeerde levensloop nodig. (Ook geen bootramp trouwens.)

Benjamen Button is kortom een film zonder sympathie, zonder originaliteit, zonder eigen punt, zonder eigen ziel. Dit probleem los je wat mij betreft ook niet niet op met goed acteerwerk van Brad Pitt en zeker niet met special effects en vette make-up, waar dan toch eindelijk beeldjes voor in ontvangst genomen mochten worden. De vergelijking met het veel betere 'Forrest Gump' is al vaak gemaakt in recensies, maar ik zou de vergelijking willen doortrekken naar ' Titanic', 'A Beautiful Mind', 'The Green Mile', 'the Shawshank Redemption' en nog een hele rits meer of minder geslaagde films die uit dezelfde Schreeuw naar het Beeldje zijn ontstaan.

Schmutton is een 13 in een dozijn film en David Fincher - hoewel waarschijnlijk slachtoffer van de scriptschrijver Eric Roth (Forest Gump) - kan 10 keer beter.

Theo de Boer en Intelligent Design

Gelukkig is het voor de meeste christenen inmiddels duidelijk dat je het bestaan van God niet kunt bewijzen. Tenminste niet op de empirisch, causale manier zoals in natuurkunde of door noodzakelijke afleidingen zoals in de wiskunde. Bovendien: godsbewijzen zijn volgens de meeste filosofen ook filosofisch onderuitgehaald door Immanuel Kant.

De godsbewijzen zijn vreemd genoeg echter ook steeds weer teruggekeerd. Ook het een tijdje terug in opspraak geraakte 'Intelligent Design' is, zo zal ik proberen uit te leggen, te classificeren als een redenering vergelijkbaar met die van de klassieke godsbewijzen: via een causale redenering (dus via de vraag die steeds blijft bestaan: 'waar komt dat dan vandaan?') klimt men als het ware op tot god. God met een kleine letter omdat Hij in dit soort redeneringen vaak gedefinieerd dan wel beledigd wordt als ‘noodzakelijke intelligentie’ of ‘noodzakelijke eerste oorzaak’, wat meer met grieks-/verlichtingsfilosoferen dan met Joods/Hebreeuws openbaringsgeloof te maken heeft.

Godsbewijzen
De klassieke godsbewijzen (vooral Thomas van Aquino is met zijn wegen tot God hier bekend mee geworden) gaan uit van causale verbanden en trekken de conclusies rucksichtloos door tot buiten deze waarneembare wereld. Zo heb je het kosmologisch godsbewijs dat stelt dat omdat we niet kunnen voorstellen dat iets niet veroorzaakt is, er dus een eerste oorzaak moet zijn die we God noemen:

1. er is gras;
2. gras is er omdat het af en toe regent;
3. het regent omdat onder bepaalde omstandigheden water verdampt en circuleert;
4. deze processen zijn er omdat... eventueel nog een natuurkundig antwoord;
5. dit is er omdat... Tsja... wat nu?

Kortom alles, voor zover wij weten, heeft een oorzaak. Daarom moet er aan het begin van zo'n oorzaak-gevolgketen een eerste oorzaak die zichzelf veroorzaakt. Dit begin kun je vele namen geven. De meest gebruikte is 'god', maar dat deze eerste oorzaak (causa sui, oorzaak in zichzelf) er is, is duidelijk. Anders kon er ook niets ontstaan.

Deze redenering is in meerdere vormen uit te werken (Teleoloigsch in twee varianten, kosmologisch, ethisch), maar de varianten komen er op neer dat via een keten van oorzaak-gevolgrelaties, uiteindelijk bedacht wordt dat er een begin moet zijn. Dit begin noemen we god en heeft zelf geen oorzaak.

Intelligent design
Intelligent design is de theorie die op een onderbouwde, empirische manier probeert te verwoorden dat het leven op aarde te geordend in elkaar steekt om per toeval te kunnen zijn ontstaan. Op zich natuurlijk een gevoel waar iedereen zich van tijd tot tijd wel in herkent. De term ‘onherleidbare complexiteit[1]’ is hierin belangrijk: er is zoveel complexiteit dat dit niet herleidbaar is tot 1 toevalsprincipe (van bijvoorbeeld de evolutietheorie). Vaak wordt bijvoorbeeld verwezen naar de indrukwekkende precisie van ecosystemen, de indrukwekkende precisie van het heelal met haar wetten dat leven op aarde mogelijk maakt, de indrukwekkende precisie van het menselijk lichaam. Er wordt gesteld dat de wereld zo ingewikkeld, op elkaar afgestemd, intelligent, complex, in elkaar steekt dat de kans dat dit door toevallige mutaties is gebeurd zo klein wordt, dat het redelijker is om een intelligente oorzaak te veronderstellen. Kortom, die intelligente systemen moeten wel een intelligente oorzaak hebben! Via ingewikkelde kansberekeningen komen we dan op mooie oneliners zoals dat de kans dat een intelligent systeem door toevalsprocessen is ontstaan even groot is als de kans dat je een krant in 10.000 stukken scheurt, van een toren gooit en beneden weer precies in elkaar is gevallen.

Kant
Het probleem is echter, zoals Immanuel Kant aanduidde in het geval van de klassieke godsbewijzen, dat we ons net zo goed niet kunnen voorstellen dat iets onveroorzaakt is, als dat iets oneindig lang doorgaat in oorzaak-gevolg ketens (dialectische schijn).
Het is, kortom, niet logischer of meer waard om te stellen dat de keten ergens is opgehouden in een god die zichzelf heeft veroorzaakt, dan om te stellen dat de keten oneindig lang doorgaat met nieuwe oorzaken. Beide, een oneindig aantal oorzaken, of een onveroorzaakt begin, zijn voor ons niet voor te stellen. Je kunt dus de gerechtvaardigde vraag stellen: als al die intelligente systemen zijn veroorzaakt door een intelligente oorzaak (die we god noemen), waar komt die intelligente oorzaak dan vandaan?

Een ID'er zal dan misschien nog aanvoeren dat god onveroorzaakt is, en de vraag naar hoe hij dan veroorzaakt is, dus niet zinnig is. Maar dat is oneerlijk.
We konden ons zojuist nog niet voorstellen dat iets (bijvoorbeeld een intelligent systeem) onveroorzaakt is. Daarom hadden we god juist nodig als begin van alles. Maar nu... nu we er een schakel voor zetten die we god noemen, nu kunnen we wel voorstellen dat déze god zichzelf heeft veroorzaakt.

Waarom heeft de intelligentie in het heelal zichzelf dan niet veroorzaakt?

Het alternatief 'god als onveroorzaakte oorzaak van alle begin' of als 'oorzaak voor intelligente systemen' is als bewijs daarom precies even zinloos als alternatieven [2] die - noodzakelijkerwijs! - allemaal problemen hebben met het feit dat we niet kunnen denken dat iets geen oorzaak heeft, maar ook niet dat er een oneindig aantal oorzaken is. ID leidt kortom aan dezelfde kwaal als de klassieke godsbewijzen die Kant, eind achttiende eeuw al, de genadeslag toebracht.



[1] http://en.wikipedia.org/wiki/Irreducible_complexity
[2] een onveroorzaakte big bang, een oneindige tijdscirkel, een spaghettimonster, etc.

Daniel Johnston - Songs of Pain

Muziek is subjectief. Zoveel is me inmiddels wel duidelijk geworden. Maar ergens blijft het natuurlijk knagen. Wat nu als je echt, echt vals zingt en belabberd piano speelt. Dan is dat toch slecht?

Toch?

Johnston kan namelijk niet zingen. Hij kan echt, echt, echt niet zingen. Bovendien is de opnamekwaliteit van het album slecht. Ook zijn pianospel is slecht. Afstemming van tekst en melodie is ook slecht en je hoort hem de bladmuziek omslaan, wat hem ophoudt van het spelen. Ook dat is slecht.

Waarom is Daniel Johnston dan toch goed?

Of nee, dat is eigenlijk niet goed gezegd.
Hij is niet goed. Dat staat vast.

Johnston is geen goed muzikant, maar ook niet goed snik. Hij is 'twisted' en doet je walgen. Depressief zonder schroom en de woorden die hij daarvoor gebruikt, smijt hij zonder enige schroom voor je voeten.

Luisteren naar zijn liedjes is daarom niet vrijblijvend. Hij kotst als het ware voor je voeten, maar daar moet je wel wat mee, want al is hij een slecht muzikant, hij is ook oprecht. Zijn depressie en andere problemen met zichzelf zijn eerlijk. Daarmee doen zijn liedjes ontzettend pijn en luisteren is misschien wel een soort voyeurisme: ik wil wegkijken, weg naar een andere artiest, volgend album, maar iets zorgt ervoor dat ik blijf luisteren. Ramptoerisme. Johnston gaat tenonder aan zijn eigen bestaan, hij walgt van zichzelf en pleurt dat voor je voeten. Ik luister ernaar, maar misschien moet ik mezelf daar wel voor schamen. Dat kan alleen als hij oprecht is. Geen gimmick, geen 'haha hij is lelijk en zingt slecht, wat cool'. Als dat zo zou zijn, dan zing je vrolijk mee, maar dat zal je bij dit album niet lukken. Als je Johnston 'gaaf' of 'lachen' vindt, dan doe je hem tekort, of eigenlijk teveel. Hij is geflipt, depressief en zielig en daarnaar luisteren doet pijn.

Zoals hij het zelf zegt:
You say I'm cute.
You don't know how much that hurts.
You don't know how it feels
To live in your own dirt,
Like a monkey in a zoo

Kortom: misschien is er uiteindelijk toch wel zoiets als slechte muziek. Dan valt Johnston er zeker onder. Maar dan moeten we slecht toch wel onderscheiden van luisterenswaardig.

Joepie

Yes... alle films naar mate van 'goedheid' op een rijtje 1 A Man Apart (2003)

Bloodsport (1988)

Confessions of a Teenage Drama Queen (2004)

Coyote Ugly (2000)

Crossroads (2002/I)

Dr. Dolittle 2 (2001)

Dude, Where's My Car? (2000)

Flubber (1997)

Gigli (2003)

Goal! (2005)

Gone in Sixty Seconds (2000)

Hot Shots! Part Deux (1993)

Money Train (1995)

Naked Gun 33 1/3: The Final Insult (1994)

Nutty Professor II: The Klumps (2000)

Planet of the Apes (2001)

Police Academy (1984)

Salò o le 120 giornate di Sodoma (1975)

She's All That (1999)

Sister Act (1992)

Slam Dunk Ernest (1995) (V)

Spider-Man 3 (2007)

The Jane Austen Book Club (2007)

The Karate Kid, Part II (1986)

The Karate Kid, Part III (1989)

The Nutty Professor (1996)

Under Siege (1992)

Under Siege 2: Dark Territory (1995)

Van Wilder (2002)

War of the Worlds (2005)

2 10 Things I Hate About You (1999)

Chocolat (2000)

Cold Mountain (2003)

Desperado (1995)

First Blood (1982)

Garden State (2004)

Happy Gilmore (1996)

Hot Shots! (1991)

How to Lose a Guy in 10 Days (2003)

Lara Croft: Tomb Raider (2001)

Mr. & Mrs. Smith (2005)

My Best Friend's Wedding (1997)

Ocean's Twelve (2004)

Once Upon a Time in Mexico (2003)

Out of Africa (1985)

Palindromes (2004)

Serendipity (2001)

Shrek the Third (2007)

South Park: Bigger Longer & Uncut (1999)

Spider-Man 2 (2004)

Taxi (1998/I)

The Devil Wears Prada (2006)

The Legend of Zorro (2005)

The Naked Gun 2½: The Smell of Fear (1991)

Titanic (1997)

Top Gun (1986)

Waterworld (1995)

You've Got Mail (1998)

3 Afblijven (2006)

Ali G Indahouse (2002)

Back to the Future (1985)

Beauty and the Beast (1991)

Bridget Jones's Diary (2001)

Broken Flowers (2005)

Brother (2000)

Cast Away (2000)

Changing Lanes (2002)

Children of Men (2006)

Coffee and Cigarettes (2003)

Conspiracy Theory (1997)

Die Hard (1988)

Erin Brockovich (2000)

Irréversible (2002)

Jumanji (1995)

Kopps (2003)

Meet the Fockers (2004)

Meet the Parents (2000)

Mona Lisa Smile (2003)

Music and Lyrics (2007)

My Big Fat Greek Wedding (2002)

Pirates of the Caribbean: At World's End (2007)

Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest (2006)

Så som i himmelen (2004)

Safar e Ghandehar (2001)

Save the Last Dance (2001)

Scary Movie (2000)

Scent of a Woman (1992)

Science des rêves, La (2006)

Something's Gotta Give (2003)

Syriana (2005)

The Dark Knight (2008)

The Italian Job (2003)

The Karate Kid (1984)

The Ladykillers (2004)

The Last Samurai (2003)

The Life Aquatic with Steve Zissou (2004)

The Mask of Zorro (1998)

The Naked Gun: From the Files of Police Squad! (1988)

The Pelican Brief (1993)

The School of Rock (2003)

The Sound of Music (1965)

The Untouchables (1987)

Volver (2006/I)

Walk the Line (2005)

Yadon ilaheyya (devine intervention)

4 A Bridge Too Far (1977)

Almost Famous (2000)

Amadeus (1984)

American History X (1998)

American Psycho (2000)

Amores perros (2000)

As Good as It Gets (1997)

Atonement (2007)

Basic Instinct (1992)

Batman (1989)

Batman Begins (2005)

Before Sunrise (1995)

Before Sunset (2004)

Being John Malkovich (1999)

Beverly Hills Cop (1984)

Big Fish (2003)

Bin-jip (2004)

Blade (1998)

Blow (2001)

Blue Velvet (1986)

Boiler Room (2000)

Bom yeoreum gaeul gyeoul geurigo bom (2003)

Bowling for Columbine (2002)

Braveheart (1995)

Brazil (1985)

Brokeback Mountain (2005)

Bruce Almighty (2003)

Capote (2005)

Catch Me If You Can (2002)

Central do Brasil (1998)

Charlie and the Chocolate Factory (2005)

Chicken Run (2000)

Cité des enfants perdus, La (1995)

Clerks. (1994)

Con Air (1997)

Confessions of a Dangerous Mind (2002)

Crash (2004/I)

Cube (1997)

Dances with Wolves (1990)

Darwin's Nightmare (2004)

Dead Poets Society (1989)

Delicatessen (1991)

Diamonds Are Forever (1971)

Dogma (1999)

Dogville (2003)

Dolls (2002)

Donnie Brasco (1997)

Dr. No (1962)

Dragonheart (1996)

Elephant (2003)

Equilibrium (2002)

Escape from Alcatraz (1979)

Escape from Sobibor (1987) (TV)

Être et avoir (2002)

Experiment, Das (2001)

Eyes Wide Shut (1999)

Face/Off (1997)

Finding Forrester (2000)

Finding Nemo (2003)

Finding Neverland (2004)

Forrest Gump (1994)

From Dusk Till Dawn (1996)

From Russia with Love (1963)

Fucking Åmål (1998)

Full Metal Jacket (1987)

Gangs of New York (2002)

Ghost World (2001)

Gladiator (2000)

Good Morning, Vietnam (1987)

Good Will Hunting (1997)

Guernsey (2005)

Hable con ella (2002)

Haine, La (1995)

Happiness (1998)

Heat (1995)

High Fidelity (2000)

Himmel über Berlin, Der (1987)

Hook (1991)

Hooligans (2005)

I Heart Huckabees (2004)

Idioterne (1998)

Jackie Brown (1997)

Jaws (1975)

Karov La Bayit (2005)

Kill Bill: Vol. 1 (2003)

Kill Bill: Vol. 2 (2004)

Laberinto del fauno, El (2006)

Leben der Anderen, Das (2006)

Life of Brian (1979)

Little Miss Sunshine (2006)

Lock, Stock and Two Smoking Barrels (1998)

Lola rennt (1998)

Lucky Number Slevin (2006)

Mar adentro (2004/I)

Maria Full of Grace (2004)

Match Point (2005)

Me and You and Everyone We Know (2005)

Me, Myself & Irene (2000)

Mean Streets (1973)

Meet Joe Black (1998)

Meglio gioventù, La (2003)

Minoes (2001)

Modern Times (1936)

Monty Python and the Holy Grail (1975)

Mulholland Dr. (2001)

Mystic River (2003)

Nashville (1975)

Never Say Never Again (1983)

Nynke (2001)

O Brother, Where Art Thou? (2000)

Ober (2006)

Ocean's Eleven (2001)

Office Space (1999)

One Flew Over the Cuckoo's Nest (1975)

Paradise Now (2005)

Persepolis (2007)

Persona (1966)

Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl (2003)

Pleasantville (1998)

Pulp Fiction (1994)

Punch-Drunk Love (2002)

Rain Man (1988)

Requiem for a Dream (2000)

Road to Perdition (2002)

Ronin (1998)

Runaway Jury (2003)

Saving Private Ryan (1998)

Scener ur ett äktenskap (1973)

Schindler's List (1993)

Shattered Glass (2003)

Shooting Dogs (2005)

Shrek (2001)

Shrek 2 (2004)

Sideways (2004)

Sin City (2005)

Smoke (1995)

Snatch. (2000)

Spider-Man (2002)

Spy Game (2001)

Stranger Than Fiction (2006)

Thank You for Smoking (2005)

The American President (1995)

The Big Lebowski (1998)

The Bourne Identity (2002)

The Bourne Supremacy (2004)

The Bourne Ultimatum (2007)

The Bridge on the River Kwai (1957)

The Butterfly Effect (2004)

The Departed (2006)

The Discovery of Heaven (2001)

The Firm (1993)

The French Connection (1971)

The Graduate (1967)

The Green Mile (1999)

The Hours (2002)

The Incredibles (2004)

The Interpreter (2005)

The Kite Runner (2007)

The Lion King (1994)

The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001)

The Lord of the Rings: The Return of the King (2003)

The Lord of the Rings: The Two Towers (2002)

The Matrix Revolutions (2003)

The Merchant of Venice (2004)

The Others (2001)

The Painted Veil (2006)

The Pianist (2002)

The Queen (2006)

The Recruit (2003)

The Rock (1996)

The Royal Tenenbaums (2001)

The Shawshank Redemption (1994)

The Shining (1980)

The Silence of the Lambs (1991)

The Simpsons Movie (2007)

The Sixth Sense (1999)

The Talented Mr. Ripley (1999)

The Thomas Crown Affair (1999)

The Virgin Suicides (1999)

The Whole Nine Yards (2000)

Thirteen (2003)

Toy Story (1995)

Trois couleurs: Bleu (1993)

Turks fruit (1973)

Tweeling, De (2002)

Twelve Monkeys (1995)

Uitverkorene, De (2006) (TV)

Unbreakable (2000)

Unforgiven (1992)

United 93 (2006)

Unser täglich Brot (2005)

Untergang, Der (2004)

Vanilla Sky (2001)

Vozvrashcheniye (2003)

Waking Life (2001)

What's Eating Gilbert Grape (1993)

Whisky (2004)

Wo hu cang long (2000)

X2 (2003)

X-Men (2000)

X-Men: The Last Stand (2006)

You Only Live Twice (1967)

Zee die denkt, De (2000)

5 21 Grams (2003)

A Clockwork Orange (1971)

About Schmidt (2002)

Adams æbler (2005)

Adaptation. (2002)

American Beauty (1999)

Babel (2006)

Ben-Hur (1959)

Boogie Nights (1997)

Breaking the Waves (1996)

Buono, il brutto, il cattivo., Il (1966)

Caché (2005)

Cidade de Deus (2002)

Dancer in the Dark (2000)

Dekalog (1989)

Ed Wood (1994)

Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004)

Fabuleux destin d'Amélie Poulain, Le (2001)

Fargo (1996)

Father and Daughter (2000)

Festen (1998)

Fight Club (1999)

Good Bye Lenin! (2003)

Goodfellas (1990)

Groundhog Day (1993)

Hana-bi (1997)

Hotel Rwanda (2004)

Karakter (1997)

Léon (1994)

Lilja 4-ever (2002)

Lord of War (2005)

Lost in Translation (2003)

Magnolia (1999)

Manderlay (2005)

Memento (2000)

Million Dollar Baby (2004)

Minority Report (2002)

Moine et le poisson, Le (1994)

Natural Born Killers (1994)

No Country for Old Men (2007)

Oldboy (2003)

Reservoir Dogs (1992)

Sånger från andra våningen (2000)

Scarface (1983)

Schultze Gets the Blues (2003)

Se7en (1995)

Sjunde inseglet, Det (1957)

Smultronstället (1957)

Stalker (1979)

The Devil's Advocate (1997)

The Game (1997)

The Godfather (1972)

The Godfather: Part II (1974)

The Last Emperor (1987)

The Last Temptation of Christ (1988)

The Man Who Wasn't There (2001)

The Matrix (1999)

The Matrix Reloaded (2003)

The Truman Show (1998)

The Usual Suspects (1995)

There Will Be Blood (2007)

Traffic (2000)

Trainspotting (1996)

Triplettes de Belleville, Les (2003)

Trois Couleurs: Blanc

Trois couleurs: Rouge (1994)

V for Vendetta (2005)